A. M. Reszetow

Dwa listy B. Piłsudskiego do
L. J. Szternberga (1905 r.)

W przedmowie "Od autora..." w książce "Drogi Lwie Jakowlewiczu..." słynny badacz dziedzictwa naukowego B. Piłsudskiego W. M. Łatyszew zaznaczał, że nie dysponuje "listami z lat 1900, 1901, 1905, 1907, 1915, 1916" 1. Mnie się udało. Pracując nad materiałami zbioru Rosyjskiego Komitetu ds. badań Środkowej i Wschodniej Azji w aspektach historycznym, archeologicznym, lingwistycznym i etnograficznym w archiwum Sankt - Petersburskiej Filii RAN, odkryłem dwa listy, napisane w 1905 r. przez B. Piłsudskiego do L. J. Szternberga 2. Do tego czasu B. Piłsudski utrzymywał z Rosyjskim Komitetem ścisłe kontakty, o czym świadczy jego korespondencja z L. J. Szternbergiem i W. W. Radłowem. Związek ten potwierdza także fakt włączenia nazwiska i adresu B. Piłsudskiego do książki adresatów rozsyłanego w zagranicznym wariancie "Biuletynu Rosyjskiego Komitetu" 3.
Interesujący się tym czytelnik znajdzie w listach pożyteczny dla swoich badań materiał. Chcę zwrócić uwagę na to, że L. J. Szternberg bardzo uważnie czytał listy B. Piłsudskiego, o czym świadczą jego notatki na nich. I tak, w pierwszym liście podkreślił frazę: "Praca niewiarygodnie spokojna jak na te warunki, uważam, że lepiej wyjechać nie zakończywszy jej, choć jest to dla mnie bardzo smutne" (l. 11) i "albo je wydać częściowo, albo znowu, gdy zmienią się warunki, przyjechać i dokończyć pracę" (l. 12). W drugim liście uwagę jego przyciągnęła informacja o tym, że przeżył on w samym Chabarowsku "półtora miesiąca z wychodźcami z Sachalinu, starając się okazać im zależną ode mnie i kręgu osób prywatnych, które mnie posłały, pomoc prawną, dotyczącą pracy i materialną" (l. 80). Wystąpił tu oczywisty błąd pisma: "Korsakowka" zamiast "Korsakowska", którego osobiście nie ośmieliłem się poprawić w tekście listu.
Pozostaje jedynie żywić nadzieję, że przy kolejnym wznowieniu książki B. Piłsudskiego "Drogi Lwie Jakowlewiczu..." zostaną do niej dołączone nowe znaleziska, a wśród nich publikowane teraz dwa listy z 1903 r. i dwa listy z 1905 r.

Przygotowania tekstu listów do druku dokonał A. M. Reszetow.

PRZYPISY

1. Piłsudski B. "Drogi Lwie Jakowlewiczu..." (Listy do L. J. Szternberga. Lata 1893 - 1917). Jużno - Sachalińsk, 1996. S. 29.
2. Sankt - Petersburska Filia Archiwum RAN. F. 148, op. 1, d 28, l 11 - 12, 79 - 80.
3. Tamże D 27, l 6.

Tłumaczenie Katarzyna Matwiejczyk