Tyflotechnologia

Jurand B. Czermiński
jurand@univ.gda.pl
Uniwersytet Gdański

Wstęp

Tyflotechnologia jest działem technologii zajmującym się projektowaniem i dostosowaniem sprzętu, oprogramowania i procedur do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących.

Upowszechnienie wiedzy o dostępnych technologiach rozwiniętych w służbie człowiekowi, przyczynia się do znacznego podwyższenia komfortu życia inwalidów i ich rodzin, zwiększenia produktywności społeczeństw oraz humanizacji stosunków międzyludzkich.

Tyflotechnologia rozwijana jest głównie przez firmy komercyjne, czerpiące jednak inspiracje do swych działań z puli rezultatów osiągniętych połączonym wysiłkiem organizacji charytatywnych, uczelni i instytutów badawczych oraz narodowych ciał ustawodawczych i normalizacyjnych.

Propozycje tematów

  1. Dostosowanie technologiczne w przypadku postępującej degradacji wzroku.
  2. Poradnictwo online w Polsce i na świecie - nadzieje i perspektywy.
  3. Dedykowane portale internetowe w służbie niewidomych.
  4. Próba klasyfikacji niekomercyjnych systemów informacyjnych.
  5. Lista dyskusyjna TYPHLOS. Refleksje nad materiałami archiwalnymi.
  6. Polska tyflopedagogika a Internet.
  7. Przegląd technologii wspierających niepełną degradację wzroku
  8. Udźwiekowienie przedmiotów (komputery, zegarki, termometry itp.)
  9. Udźwiekowienie usług komunikacyjnych (skrzyżowania, windy, tramwaje) - stan rozwoju na przykładzie własnego otoczenia i możliwość poprawy sytuacji.
  10. Grafika dotykowa 2D (quasi-planarna) w procesie dydaktycznym szkoły podstawowej. Analiza dezyderatów pedagogicznych uzyskanych na podstawie ankiety lub wywiadów terenowych.
  11. Miniatury dotykowe 3D rzeźb - perspektywa rozpowszechnienia idei w środowisku rzeźbiarzy.
  12. Indywidualizacja przekazu informacji poprzez metki (identyfikatory) radiowe RFID
  13. Wychodzenie z getta: zbiory brajlowskie i ich filtracja w katalogu bibliotecznym Uniwersytetu Gdańskiego. Analiza porównawcza z katalogami innych bibliotek w Polsce i na świecie.
  14. Refleksje nad paralelizacją technologii dostępowej klasycznej (np klasyczna klawiatura) i dedykowanej (monitor brajlowski lub/i  syntezator mowy) w procesach komunikacji.
  15. Brajlowskie kody zawodowe chemiczne i matematyczne: nieuchronność, czy stan przejściowy?
  16. Niewidomy ze sprzętem na egzaminie. Analiza możliwości oszukania egzaminatora i prób przeciwdziałania oszustwu.
  17. Sprzęt niewidomego a problem kradzieży i rabunku.

Prymitywy

    Pod pojęciem wzroku będziemy rozumieli naturalne środowisko fizjologiczno-neurologiczne występujące w licznych grupach organizmów wysoko rozwiniętych, w którym pełnosprawny organizm jest w stanie rozpoznawać i analizować sygnał (bodziec) będący falą elektromagnetyczną z obszaru znanego potocznie pod nazwą widma widzialnego. Widmo widzialne jest obszarem fal elektromagnetycznych o nieostro zaznaczonych brzegach. Umownie przyjęto, że mieści się w nim promieniowanie mające długość fali od 380 nm (daleki fiolet) do 780 nm (daleka czerwień) http://www.swiatlo.tak.pl/swiatlo/pts/pts-widmo-promieniowania.php Poszczególne indywidua, uważane za pełnosprawne, mogą się różnić między zobą zakresem odbieranych sygnałów

Fonty specjalne do realizacji grafiki dotykowej

  1. Moon dla MS Windows:  http://www.moonliteracy.org.uk/font.htm
  2. Braille 6-cio punktowy
Normy
  1. DIN 18025 "Barrierefreie Wohnungen; Wohnungen für Rollstuhlbenutzer; Planungsgrundlagen" (1972); Wersja PDF: Teil 1 und Teil 2, Ausgabe 1992. http://www.stmi.bayern.de/imperia/md/content/stmi/bauen/wohnungswesen/planung/merkblatt/barrierefreie_wohnungen.pdf
  2. ICC/ANSI A117.1-03 - "Accessible and Usable Buildings and Facilities." Online info: http://www.iccsafe.org/cs/standards/a117/
  3. BS EN 12182:1999 "Technical aids for disabled persons. General requirements and test methods". British Standard / European Standard ISBN: 0 580 35696 5
  4. prEN81-70 Accessibility to lifts for persons including persons with disability
  5. BS 8300:2001 EP 230:2001 "BSI Electronic Book. Disability Access"
  6. BS 6440:1999  "Power lifting platforms for use by disabled persons. Code of practice"
  7. BS EN ISO 10535:1998 "Hoists for the transfer of disabled persons. Requirements and test methods"

Literatura

  1. Access technology. Royal National Institute for the Blind. London. 1994. ISBN 1858780365
  2. The book of touch  [Constance Classen ed.] .  Oxford, New York, Berg, 2005. ISBN 1845200594
    Oxford ; New York : Berg, 2005.
  3. Czermiński Jurand B.
    1. Dokument elektroniczny. Sprawy Nauki. Biuletyn KBN. Nr 5(43), 13-14 (1998).
    2. Niewidomy i niedowidzący użytkownik autonomicznych i sieciowych systemów informacyjnych. [W:] "Użytkownicy informacji elektronicznej". Redaktor naukowy: Maria Kocójowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000:69-75.
    3. Cyfrowe środowisko współczesnej biblioteki. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. Gdańsk 2002
  4. Goggin, Gerard. Digital disability : the social construction of disability in new media / Gerard Goggin and Christopher Newell.  Rowman & Littlefield, Lanham [Md.] 2003. ISBN 0742518434.
  5. The Future of work for disabled people: employment and new technology. A national symposium with contributions by Ian Morris ... [et al.]; foreword by Robert Dole. New York : American Foundation for the Blind; Washington, D.C.: President's Committee for Employment of theHandicapped, 1986. ISBN 089128141X
  6. Kuldschun, Herbert; Rossmann, Erich, Budownictwo dla upośledzonych fizycznie, Arkady, Warszawa 1980, ISBN 83-213-2859-8
  7. Mates, Barbara T. (2000). Adaptive Technology for the Internet. Chicago and London. American Library Association. ISBN 0-8389-0752-0.
  8. Out, Max (2001). Głosem pisane. PC World Computer Nr 9 (2001): 130-136.
  9. Raman T.V. (1998). Audio System for Technical Readings. Springer Verlag. ISBN 3-540-65515-8.
  10. On the special needs of blind and low vision seniors: research and practice concepts / edited by Hans-Werner Wahl and Hans-Eugen Schulze. Amsterdam ; Washington, DC: IOS Press; Tokyo: Ohmsha. 2001. ISBN 158603152X (IOS Press).
  11. Sońta, Stanisław; Krzysztof, Markiewicz (2000). INTERNET - szansa dla osób niepełnosprawnych. [W:] INTERENET - Wrocław 2000.  II Ogólnopolska  Konferencja. Materiały konferencyjne. Wrocław. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. ISBN 83-7085-425-7.
  12. Sources of products for blind and visually impaired persons / compiled by National Technology Center, American Foundation for the Blind. American Foundation for the Blind. National Technology
    Center. 1991. ISBN 0891281789.